İşlem başına risk yüzdesini belirlemek
İşlem başına risk, tek bir pozisyon ters gittiğinde hesaptan çıkacak tutardır ve emir girilmeden önce yüzde olarak belirlenir. 10.000 USD bakiyeli bir hesapta yüzde 1, işlem başına 100 USD demektir. Stop nereye konursa konsun lot bu 100 USD'ye göre ayarlanır; sabit kalan tutar, değişen ise pozisyon büyüklüğüdür.
Yüzdenin ne işe yaradığı üst üste gelen kayıplarda görülür. Aynı hesapta on kayıp arka arkaya gelirse bakiye 10.000 × 0,99^10, yani 9.044 USD olur ve düşüş yüzde 9,6'da kalır. Aynı seri işlem başına yüzde 5 riskle hesabı 5.987 USD'ye indirir, kayıp yüzde 40'a çıkar. İki hesaba da aynı işlemler aynı sırayla girmiştir, fark yalnızca çarpandadır. Yüzde büyüdükçe hesabın hata payı hızla erir; kaldıraçlı CFD işleminde bu erime daha da hızlanır ve yatırılan paranın tamamı kaybedilebilir.
Kendi yüzdenizi tartarken genel bir kuraldan çok kendi kaydınıza bakabilirsiniz: kayıp serileri ne sıklıkta geliyor, en uzunu kaç işlem sürmüş. Müşteri alanında Portföy ekranının Geçmiş sekmesinden dönemi seçip kapanan işlemleri CSV olarak indirmek bu seriyi saymaya yeter. Rakamı yazılı tutun; bakiye değiştikçe karşılığı da değiştiği için emir penceresini açmadan önce o günkü tutarı yeniden hesaplayın. Başlangıç olarak bakiyenizin yüzde 1'ini ve yüzde 2'sini hesaplayıp iki sayıyı da elinizin altında tutabilirsiniz.
Pozisyon büyüklüğü hesabı
Pozisyon büyüklüğü tek bir bölme işleminden çıkar: riske ettiğiniz tutarı, stopun bir lotta kaç para ettiğine bölersiniz. 100 USD risk, EURUSD'de 25 pip stop ve bir lotta 10 USD pip değeri olduğunu varsayalım. Stop tam lotta 25 × 10 = 250 USD eder, büyüklük de 100 / 250 = 0,40 lot olur. Tersinden doğrulayın: 0,40 × 25 × 10 = 100 USD.
Pip değeri her sembolde 10 USD değildir. Kotasyon para birimi hesap para biriminizden farklıysa değer kura göre oynar, altın sözleşmeleri ons üzerinden tanımlanır, endeks CFD'lerinde adım pip yerine puandır. Güvenilir kaynak sembolün kendisidir: MT5'te Piyasa İzleme penceresinde sembole sağ tıklayıp Özellikler'i açtığınızda kontrat büyüklüğü, basamak sayısı, minimum lot ve lot adımı orada yazar. Sitedeki Hesaplayıcılar sayfasının Pip değeri sekmesi lot, kontrat büyüklüğü ve pip büyüklüğünü alıp sonucu kotasyon para biriminde verir; hesap para biriminiz başkaysa çevrimi ayrıca yapmanız gerekir. Pozisyon büyüklüğü sekmesi aynı girdilere bakiye, risk yüzdesi ve stop mesafesini ekleyip lotu doğrudan hesaplar.
Çıkan sayıyı yukarı yuvarlamak riski büyütür: hesap 0,47 derken 0,50 yazmak riski yaklaşık yüzde altı artırır, üstelik lot adımı ne yazabileceğinizi zaten sınırlar. Spread ve komisyon stop mesafesinin dışında kaldığı için gerçek kayıp hesapladığınız tutarın biraz üzerine çıkar. Son işleminize dönüp stop mesafesini ölçün, bölmeyi yapın ve çıkan lotu gerçekte kullandığınız lotla karşılaştırın.
Stop seviyesini oynaklığa göre koymak
Stop mesafesini belirleyen şey fiyatın normal salınımıdır, kaybetmeye razı olduğunuz tutar değil. Bir sembol saatte ortalama 18 pip geziniyorsa 10 pip uzağa konmuş stop, fikir doğru ya da yanlış çıkmaya fırsat bulamadan sıradan gürültüyle tetiklenir. Oynaklığın yaygın ölçüsü ATR'dir: MT5'te Ekle menüsünden Göstergeler, Osilatörler, Average True Range yolunu izleyerek grafiğe eklenir ve periyot 14 bırakılır. Saatlik grafikte 0,00180 gösteren ATR, 18 pip demektir.
Stop bu okumanın katı olarak konduğunda mesafe piyasa sakinken daralır, hareket sertleşince genişler. On sekiz pipin bir buçuk katı 27 pip eder. Risk tutarı sabit kaldığı için ayarlanan şey lottur: 100 / (27 × 10) = 0,37 lot. Geniş stop pip başına daha az para demektir, iki değişiklik birbirini götürür.
İki teknik sınır var. Stop mesafesi spreadi de kapsamalıdır, çünkü alış pozisyonu satış tarafından kapanır. Ayrıca sembolün özellikler penceresinde bir durdurma seviyesi yazar; bu değer sıfır olabilir, sıfır değilse fiyata ondan daha yakın bir stop sunucu tarafından kabul edilmez. ATR yön söylemez, yalnızca mesafe verir ve her zaman diliminde farklı bir sayı gösterir; pozisyonu hangi grafikte yönetiyorsanız o grafiğin okumasını kullanmak tutarlı olur. Takip ettiğiniz üç sembole ATR ekleyip günlük ve saatlik değerleri not edin, sonra bu sayıları kendi son işlemlerinizdeki stop mesafeleriyle yan yana koyun.
Risk ve ödülü ölçmek
Risk ile ödül aynı birimle ölçülür: stop mesafesi bir R'dir, hedef ise onun katıdır. 30 pip stop ve 60 pip hedefle çalışan bir işlem 1'e 2'dir; tuttuğunda 2R getirir, tutmadığında 1R götürür. R'yi para olarak da yazabilirsiniz, 100 USD riskli bir işlemde 2R 200 USD eder.
Oranın asıl işi, gereken isabeti hesaplatmasıdır. Başabaş isabet oranı 1 / (1 + ödül) ile bulunur; 1'e 2'de bu 1 / 3, yani yüzde 33,3'tür. Yirmi işlemin sekizi tuttuğunda sonuç 8 × 2R eksi 12 × 1R, yani artı 4R olur. Aynı yirmi işlem 1'e 1 oranla ve aynı isabetle çalışsaydı 8R eksi 12R, yani eksi 4R çıkardı. Uzak hedefe daha seyrek varıldığı için oranı yükseltmek genelde isabeti düşürür; bu yüzden iki sayı ayrı ayrı değil birlikte okunur. Spread, komisyon ve swap da R'nin içinden çıkar, kâğıttaki 2R hesaba 2R olarak girmez.
Gerçekleşen oranı ölçmenin pratik yolu, her işlemin net sonucunu o işlemde planladığınız risk tutarına bölmektir. Müşteri alanında Portföy ekranının Geçmiş sekmesinden indirilen CSV'de net sütunu komisyon ve swap dahil sonucu verir; planlanan risk tutarı ise sizin kendi kaydınızda durur, platform onu saklamaz. Çıkan R değerlerinin ortalamasını alın ve hedefe varmadan elle kapattığınız işlemleri ayrı sayın; planla gerçekleşen arasındaki fark çoğunlukla o satırlardan gelir.
Kâr al ve kısmi kapanış
Kâr al, siz ekran başında değilken pozisyonu kapatan sunucu tarafı bir emirdir. Seviyeyi emir penceresindeki Kâr Al alanına yazarsınız, MT5'te bu pencereyi F9 açar; pozisyon zaten açıksa Araç Kutusu'ndaki İşlem sekmesinde üzerine sağ tıklayıp değiştirme seçeneğiyle sonradan eklersiniz. Alan boş kalırsa pozisyonun çıkışı yalnızca stop ve elle kapatmadır.
Kısmi kapanış, pozisyonun bir bölümünü gerçekleştirip kalanı açık bırakır. İşlem sekmesinde pozisyona çift tıklayınca açılan pencerede hacmi düşürüp kapatma düğmesine basarsınız. 0,60 lotluk bir EURUSD pozisyonunda 30 pip kârdayken 0,30 lot kapatmak 0,30 × 30 × 10 = 90 USD gerçekleştirir; kalan 0,30 lot aynı açılış fiyatıyla ve yarıya inmiş teminatla durmaya devam eder. Yazacağınız hacim, özellikler penceresindeki minimum lot ve lot adımına uymak zorundadır.
Bölerek çıkmanın maliyeti spreadin iki katına çıkması değildir; hem spread hem komisyon hacimle orantılı olduğu için toplam benzer kalır. Değişen şey belirsizliktir: ikinci parçanın çıkış fiyatı hâlâ bilinmiyordur, açık kaldığı sürece swap işlemeye devam eder ve komisyonun işlem başına alt sınırı varsa bölünmüş çıkış biraz daha pahalıya gelir. Kısmi kapanış açık riski küçültürken kalan kısmın kâr potansiyelini de aynı oranda küçültür. Her çıkış Geçmiş sekmesinde ayrı satır olarak listelenir; demo hesapta bir pozisyonu iki parçada kapatıp satırların toplamını tek seferde kapatılmış hâliyle karşılaştırabilirsiniz.
Takip eden stop kullanımı
Takip eden stop, fiyat lehinize gittikçe stop seviyesini arkadan çeken bir terminal işlevidir. MT5'te Araç Kutusu'nun İşlem sekmesinde pozisyona sağ tıkladığınızda açılan menüden takip mesafesini seçersiniz. Mesafe pip değil puan cinsindendir: beş haneli EURUSD kotasyonunda 200 puan 20 pip eder. 1,0850'den açılmış bir alış pozisyonunda 200 puanlık takip varken fiyat 1,0900'e çıktığında stop 1,0880'e taşınır ve bir daha geri inmez.
Bilinmesi gereken kısıt, işlevin sunucuda değil terminalde çalışmasıdır. Platformu kapattığınızda ya da bağlantı koptuğunda takip durur; o ana kadar taşınmış stop emri sunucuda kalır ama daha ileri gitmez. Bilgisayarı kapatacaksanız stopu elle istediğiniz seviyeye çekmek daha öngörülebilir olur, çünkü sunucuda duran tek şey stop emrinin kendisidir. İşlev masaüstü terminale aittir, mobil uygulamada karşılığı yoktur.
Maliyeti, olağan geri çekilmelerde erken kapanmaktır. Günlük salınımı 60 pip olan bir sembolde 20 pipe ayarlanmış takip, pozisyonu ilk düzeltmede kapatabilir; mesafeyi sembolün kendi oynaklığına bakarak seçmek bu ihtimali azaltır. Takip eden stop kârı garanti etmez, yalnızca çıkışı belirli bir kurala bağlar ve taşınan stop tetiklendiğinde kayma riski normal stopla aynıdır. Sembolün kaç basamakla kote edildiğini özellikler penceresindeki basamak satırından teyit edin, puan ile pip arasındaki çarpan oradan çıkar. Demo hesapta takip mesafesini iki farklı değerle deneyip stopun hangi fiyatlarda taşındığını İşlem sekmesinden izleyebilirsiniz.
Korelasyonlu pozisyonların toplam riski
Korelasyonlu pozisyonlar tek bir pozisyon gibi davranır. EURUSD ve GBPUSD'de aynı anda alış açtıysanız iki işlemde de dolara karşı duruyorsunuz demektir; dolar geneli güçlendiğinde ikisi birden zarara geçer. Her birinde bakiyenin yüzde 1'ini riske ettiyseniz tek bir açıklamada maruz kaldığınız tutar yüzde 1 değil, yüzde 2'ye yakındır. EURUSD alışı ile USDCHF satışı da pratikte aynı işlemin iki kopyasıdır, çünkü bu iki sembol genelde ters yönde hareket eder.
Toplamı görmenin kaba ama işleyen yolu, açık işlemleri ortak sürücüye göre gruplamaktır: dolar tarafı, euro tarafı, risk iştahına bağlı olanlar, altın ve AUD gibi sık sık birlikte giden çiftler. Müşteri alanındaki Portföy ekranı açık hacim dağılımını sembol bazında gösterir, aynı yöne bakan lotları oradan toplayabilirsiniz. Ölçülü hâli için MT5'te Ctrl+U ile Semboller penceresini açıp iki sembolün günlük barlarını dışa aktarın ve tablo programında son iki yüz kapanışın korelasyonunu hesaplayın. Sıfır virgül sekize yaklaşan bir katsayı, iki sembolün büyük ölçüde birlikte hareket ettiğini gösterir.
Korelasyon sabit değildir; sert dönemlerde ayrı görünen şeyler aynı yöne gidebilir, bu yüzden gruplama pozisyonlar açıkken de tekrarlanır. Açık işlemlerinizi bir kâğıda yazıp yanlarına hangi para biriminin lehine, hangisinin aleyhine olduklarını not edin ve aynı harfin kaç kez tekrarlandığını sayın.
Düşüş dönemlerinde hesap yönetimi
Düşüş dönemini yönetmek aritmetiğini bilmekle başlar. Zarar simetrik değildir: yüzde 10 düşen bir hesabın başa dönmesi için yüzde 11,1 kazanması gerekir, çünkü 1 / 0,90 = 1,111. Yüzde 20 düşüşte gereken getiri yüzde 25, üçte bir düşüşte yüzde 50, yarı yarıya düşüşte yüzde 100'dür. Yüzde 70 kaybedilmişse geri dönüş yüzde 233 ister. Nedeni basit: kayıp, geriye kalan küçülmüş sermaye üzerinden kazanılmak zorundadır.
Bunu işlem başına riskle birleştirin. Yüzde 1 riskle yirmi kayıp üst üste gelirse hesap 0,99^20, yani başlangıcın yüzde 81,8'ine iner ve toparlanma yüzde 22,3 ister. Aynı seri yüzde 5 riskle hesabı yüzde 35,8'e indirir, gereken getiri yüzde 179'a çıkar. Kayıp serisinin uzunluğu değişmedi, yalnızca çarpan değişti. Kaldıraçlı işlemde bu aritmetik daha hızlı işler, çünkü tek bir büyük pozisyon bakiyenin önemli bölümünü bir seferde götürebilir. Sayının davranışsal tarafı da var: derin düşüşler, kaybı hızla kapatma isteğiyle lot büyütmeye yol açtığında kendini besler.
Kendi düşüşünüzü ölçmek için müşteri alanında Portföy ekranının Geçmiş sekmesindeki gerçekleşen sonuç eğrisine bakın. Eğri, kapanan işlemlerin komisyon ve swap dahil kümülatif sonucunu çizer; en yüksek noktadan sonraki en düşük noktaya olan fark azami düşüşünüzdür. Aynı hesabı CSV'deki net sütununu satır satır toplayarak da yapabilirsiniz. Bulduğunuz düşüşü geri almak için gereken getiriyi hesaplayıp kullandığınız risk yüzdesiyle yan yana koyun.
Kaldıracı riske göre seçmek
Kaldıraç, pozisyonun ne kadar teminat bloke edeceğini belirler; ne kadar kaybedebileceğinizi değil. 1 lot EURUSD 100.000 EUR'luk bir sözleşmedir. Kur 1,10 iken 1:100 kaldıraçla gereken teminat 100.000 × 1,10 / 100, yani 1.100 USD olur. Aynı pozisyon 1:500'de 220 USD bloke eder. İki durumda da pip değeri 10 USD'dir ve 20 piplik ters hareket 200 USD kaybettirir. Kaldıracı değiştirmek bu sayıyı değiştirmez.
Değiştirdiği şey serbest teminattır ve risk oradan girer: yüksek kaldıraç aynı bakiyeyle çok daha büyük lot açmanıza izin verir. Teminat seviyesi, varlığın teminata bölümüdür; 5.000 USD varlık ve 1.100 USD teminatla 5.000 / 1.100, yani yüzde 454 çıkar. Bu oran düştükçe önce uyarı seviyesine, sonra pozisyonların sunucu tarafından kapatıldığı stop out eşiğine gelinir. Stop out seviyesi ve azami kaldıraç hesap tipine göre değişir, ikisi de Hesaplar sayfasında yazılıdır. Kendi hesabınıza tanımlı kaldıracı müşteri alanındaki hesap kartında Kaldıraç satırından görürsünüz; teminat, serbest teminat ve teminat seviyesi de aynı kartta durur.
Sıra kaldıraçtan başlamaz. Önce risk tutarını ve stop mesafesini belirleyip lotu hesaplayın, ardından o lotun teminatına bakın. Altın ya da endeks CFD'sinde sözleşme büyüklüğü farklı olduğu için teminat da farklı çıkar. Sitedeki Marjin hesaplayıcısına lot, fiyat, kontrat büyüklüğü ve kaldıracı girip sonucu serbest teminatınızla karşılaştırın; kesin rakamı platform gösterir.
Veri saatlerinde kayma ve boşluk riski
Veri açıklamalarında iki ayrı şey olur. Emriniz istediğiniz fiyattan değil o anda bulunabilen fiyattan gerçekleşir, buna kayma denir; fiyat iki kotasyon arasında sıçrayıp aradan hiç geçmezse buna da boşluk denir. Stop emri tetiklendiğinde piyasa emrine dönüşür, yani stop seviyeniz bir garanti değil bir tetikleyicidir. 1,0800'e konmuş bir stop, açıklamadan sonraki ilk fiyat 1,0785 ise oradan kapanır; 1 lotluk pozisyonda bu 15 pip, yani 150 USD ek kayıptır.
Ne zaman olacağını önceden bilmek mümkün. MT5'te Araç Kutusu'nun Takvim sekmesi açıklama saatlerini ve önem derecelerini gösterir; aynı liste sitedeki Ekonomik takvim sayfasında da durur ve para birimi ile öneme göre filtrelenir. Faiz kararları, istihdam ve enflasyon başlıkları genelde en geniş tepkiyi görür. Sembolün icra tipi de sonucu etkiler ve özellikler penceresinde yazar. Emir penceresindeki sapma alanı kabul edeceğiniz azami fiyat farkını sınırlar, ancak fiyat o sınırın dışına çıktığında emir gerçekleşmeyebilir.
Kaymayı sıfırlayan bir ayar yok; yapılabilen şey o dakikada maruz kalınan tutarı küçültmektir. Açık lotu azaltmak, pozisyonu açıklamadan önce kapatmak ya da o saat aralığında yeni emir girmemek bunun yolları arasındadır. Boşluk ve kayma, kaybın planladığınız tutarı aşabileceği anlamına gelir; kaldıraçlı hesapta bu fark hızla büyür. Bu haftanın takvimini açıp yüksek önemli açıklamaların saatlerini kendi işlem saatlerinizle yan yana koyun ve çakışan aralıkları işaretleyin.
Gecelik ve hafta sonu taşıma riski
Pozisyon gece devrettiğinde swap işler. Bu, iki para biriminin faiz farkından doğan ve sunucu günü değiştiğinde hesaba artı ya da eksi olarak yazılan tutardır. Oranını Piyasa İzleme'de sembole sağ tıklayıp Özellikler'i açtığınızda uzun ve kısa taraf için ayrı ayrı görürsünüz; aynı pencerede haftanın hangi gününde üç günlük swap uygulandığı da yazar, çünkü hafta sonu devri o gün peşin işlenir. Pencerede 1 lot için gecelik eksi 4,20 USD yazdığını varsayalım: 0,5 lotta gecelik eksi 2,10 USD, on gecede eksi 21 USD eder ve bu tutar stop mesafesiyle yaptığınız risk hesabında görünmez. Swapsız hesap seçeneğinin koşulları Hesaplar sayfasında listelenir.
Hafta sonunun ikinci bir yüzü var: piyasa kapalıyken stop çalışmaz. Cuma kapanışı ile pazar akşamı açılışı arasında çıkan bir haber fiyatı stopunuzun ötesinde açtırırsa pozisyon ilk bulunabilen fiyattan kapanır ve kayıp planladığınızdan büyük olur. Endeks ve emtia CFD'lerinde seans saatleri farklı olduğu için bu boşluk her sembolde aynı yere denk gelmez; seans bilgisi de özellikler penceresindedir.
İşlemiş swapları müşteri alanındaki Portföy ekranında Swap sütunundan izleyebilirsiniz; kapanan işlemler için Geçmiş sekmesindeki gerçekleşen sonuç eğrisi swap ve komisyonu içerir. Uzun taşınan bir pozisyonda swap, stopun ölçtüğü riskin dışında ayrı bir kalem olarak birikir. Açık pozisyonlarınızın swap satırına bakıp taşıma maliyetinin kaç pipe denk geldiğini hesaplayın.
İşlem günlüğü tutmak
İşlem günlüğü, platformun tutmadığı bilgiyi tutar. MT5 ne aldığınızı, kaçtan girip kaçtan çıktığınızı zaten kaydeder; Araç Kutusu'nun Geçmiş sekmesine sağ tıklayıp rapor seçeneğini kullandığınızda bunu dosya olarak dışarı alırsınız, müşteri alanında Portföy ekranının Geçmiş sekmesi de aynı veriyi CSV olarak verir. Günlüğün eklediği kısım niyettir: neden girdiniz, stopu neye göre koydunuz, plandan saptıysanız hangi anda saptınız.
Bir satır için şu alanlar yeter: ticket numarası, sembol, tarih ve saat, yön, lot, giriş, stop, hedef, çıkış, R cinsinden sonuç, kurulumun adı ve bir cümlelik gerekçe. Ticket numarası günlüğü platform kaydına bağlar, böylece yazdığınız her şey sonradan doğrulanabilir. Stop ve hedef seviyeleri kapanan işlem dökümünde yer almadığı için bu iki alanı yalnızca günlük saklar. Birkaç düzine işlem birikince ölçüm başlayabilir: on beşi kazanıp ortalama artı 1,8R getirmiş, yirmi beşi kaybedip ortalama eksi 0,9R olmuşsa toplam 15 × 1,8 eksi 25 × 0,9, yani artı 4,5R çıkar. Aynı tabloyu kurulum adına göre gruplayınca R'yi aşağı çeken satırlar görünür hâle gelir.
Günlüğün maliyeti zamandır ve çoğu kişi tam bu yüzden bırakır. Alan sayısını az tutun, satırı emri girdikten hemen sonra doldurun; akşama bırakılan satır genelde yazılmaz. Son on kapanan işleminizi CSV'den alıp her birine bir cümlelik gerekçe eklemek başlangıç için yeterli.